ÞÍN LEIÐ : FORSÍÐALÝÐRÆÐIDRÖG

1. drög

fimmtudagur, 11. desember 2008

Lýðræði og jafnrétti

  • Helstu áhersluatriðum er varða málaflokkinn lýðræði og jafnrétti má í stórum dráttum lýsa með eftirfarandi upptalningu:
    • Yrðu breytingar á íslenskri löggjöf er varðar jafnréttismál eða mannréttindamál við inngöngu í ESB? Til góðs?
    • Hvernig fellur uppbygging og skipulag ESB að íslenskum hefðum um ákvarðanatöku , reglu- og lagasetningu? Báknið og skrifræðið. Erum við að tala um raunverulega aðkomu að ákvarðanatöku með því að fara frá EES yfir í ESB?
    • Hvaða áhrif hefði Evrópusambandsaðild Íslands á samband stjórnmálamanna og embættismanna við kjósendur?
  • Þá var vinnuhópnum falið að skoða áhrif Evrópusambandsaðildar á viðskiptasamninga við þriðju ríki.
  • Að lokum er það verkefni vinnuhópsins að velta upp helstu atriðum sem varða mögulegan kostnað Íslands við Evrópusambandsaðild umfram kostnað við EES.

 
Vinnan er enn stutt á veg komin. Sú stefna var tekin að ræða í upphafi við þá sérfræðinga sem best þekkja til málefnanna og útvíkka síðan jafnt og þétt hópinn þannig að hann næði að til forsvarsmanna ýmissa samtaka og stofnana sem tengjast málefnunum sérstaklega, formanna málefnanefnda Sjálfstæðisflokksins og annarra áhugasamra einstaklinga.  Jafnframt hefur verið áhersla á að draga fram það efni sem til er um málefnin.

Forskrift formanns og varaformanns Evrópunefndarinnar var sú að lögð skyldi áhersla á opna og gegnsæa umræðu og einfalda framsetningu gagna og niðurstaðna. Með þá forskrift að leiðarljósi eru áhugasamir Sjálfstæðismenn um lýðræði og jafnrétti hvattir til þess að leggja þessari vinnu lið með athugasemdum og ábendingum.

Hér að neðan fer stutt útlistun á þeim atriðum sem komið hafa til tals á þessum fyrstu dögum vinnunnar, auk þess sem vitnað er til skýrslna sem unnar hafa verið um ákveðin atriði sem tengjast málaflokknum.

Yrðu breytingar á íslenskri löggjöf er varðar jafnréttismál eða mannréttindamál við inngöngu í ESB? Til góðs?


Almennt virðast menn á einu máli um að innganga Íslands í ESB myndi ekki hafa í för með sér umtalsmiklar breytingar á íslensku löggjöfinni að þessu leyti.

Jafnréttismál Evrópusambandsins eru hluti af EEA samningnum þannig að ekki yrði um neinar nýjar skuldbindingar að ræða fyrir Íslendinga við ESB aðild. Reyndar eru nýlega komnar sérstakar ESB tilskipanir um bann við mismunun sem eru ekki í EEA samningnum, en Íslendingar hafa tekist á hendur að innleiða þær tilskipanir í gegnum eigin löggjöf.

Varðandi mannréttindamálin verða engar sérstakar breytingar enda hafa Íslendingar lögfest Mannréttindasáttmála Evrópu. ESB/EEA tilskipanirnar um mannréttindi endurspegla Evrópusáttmálann.

Hvernig fellur uppbygging og skipulag ESB að íslenskum hefðum um ákvarðanatöku , reglu- og lagasetningu? Báknið og skrifræðið. Erum við að tala um raunverulega aðkomu að ákvarðanatöku með því að fara frá EES yfir í ESB?


Hér er ætlunin að lista ákvarðanatökuferlið innan ESB all ítarlega upp og bera saman við það íslenska.

Í skýrslu Björns Bjarnasonar fyrir forsætisráðuneytið, Tengsl Íslands og Evrópusambandsins, er á bls. 17 mynd af stofnanauppbyggingu EES samningsins og sést þar á skýran hátt tengsl EFTA-stoðarinnar og ESB-stoðarinnar. Í skýrslunni er einnig greinargóð lýsing á því hvernig Evrópusambandið byggir á þremur meginstoðum sem þó munu sameinast í eina nái stjórnarskrársáttmáli ESB fram að ganga. Ákvarðanatökuferlinu hjá Evrópusambandinu er ágætlega lýst í skýrslunni á bls. 26-28 og á mynd á bls. 29 er mynd af samákvörðunarferlinu sem er algengasta ákvarðanatökuferlið hjá ESB í dag.

EES samningurinn gefur Íslandi aðgang að mótun ákvarðana á undirbúningsstigi hjá framkvæmdastjórn ESB en veitir ekki formlegan aðgang að töku ákvarðana á Evrópuþinginu og ráðherraráði ESB. Án þess að eyða of mikilli orku í sögu ESB þá hefur ákvarðanataka ESB verið að þróast í gegnum árin og hafa stóru ríkin og smáríkin tekist á um völdin innan sambandsins.  Baldur Þórhallsson, prófessor við Háskóla Íslands, hefur skrifað töluvert um möguleika smáríkja til að hafa áhrif innan ESB.  Baldur hefur einnig tekið þátt í að skoða muninn á stjórnsýslu hjá annars vegar þeim Norðurlöndum sem eru inni í ESB og hins vegar þeirra sem eru í EES.  Athyglisvert væri að bregða upp mynd af þessu til frekari skýringar á þeim mun sem er á ákvarðanaferli í þessum tveimur kerfum ásamt því að draga fram sérstöðu Íslands.

Um málið má þó segja í stuttu máli að lagasetningarhefð ESB er ólík lagasetningahefð Íslendinga. Hjá ESB er um að ræða eins konar yfirþjóðlegt vald og framkvæmdastjórn ESB hefur ein rétt til þess að leggja til breytingar eða nýja löggjöf. Þingmenn hafa ekki þann rétt beint , og að því leyti er lagasetningarferlið gjörólíkt því sem gerist á Íslandi.

Þá er aðdragandinn ólíkur þar sem meðgöngutími löggjafar er mjög langur hjá ESB og getur jafnvel tekið nokkur ár. Undirbúningurinn er allur annar og vandaðri og margir dregnir að borðinu. Á síðustu árum hefur þetta ferli hins vegar opnast mjög og samráð aukist við hina ýmsu hagsmunaaðila. Íslendingar taka þátt í því samráðsferli í gegnum EEA.

Varðandi orðræðu um ESB báknið og mikið skrifræði, þarf að hafa í huga að verið er að tala um samræmdan 500 milljón manna markað. Eðlilega kallar slík áskorun á töluverða umsýslu. Starfsfólk í stofnunum ESB eru um 30.000 talsins en þar af er stór hluti túlkar og þýðendur.

Hvaða áhrif hefði Evrópusambandsaðild Íslands á samband stjórnmálamanna og embættismanna við kjósendur?

Hér er verið að vísa til lýðræðishallans svokallaða sem m.a. kemur til af því að báknið, skrifræðið og regluverkið gerir að verkum að innan ESB yrðu boðleiðir lengri og fjarlægð stjórnmálamanna frá kjósendum meiri. Það liggur ljóst fyrir að Íslendingar væru að fórna ákveðnum þáttum sem hafa verið einkennandi fyrir íslenskt samfélag og stjórnsýslu: mikil nálægð, skjót ákvarðanataka, hraðar breytingar. Hvað kæmi í staðinn? Meiri agi? Tryggara eftirlit? Meiri stefnufesta?

Hvað varðar stjórnmálamennina, þá er fyrst að nefna  ráðherraráð ESB en þangað sækja fulltrúar aðildarríkja lýðræðislegt umboð sitt. Ráðherraráðið og Evrópuþingið taka ákvarðanir varðandi löggjöfina. Ráðherrar ESB hafa lýðræðislegt umboð sem markast af stjórnskipan þeirri eigin ríkis. Hér má geta þess að Danir krefjast þess t.d. að ráðherrar þeirra mæti reglulega fyrir Evrópunefnd danska þingsins og geri þar grein fyrir því hvað er á dagskrá ráðherraráðsins og hvernig þeir hyggist halda hagsmunum Dana þar á lofti.

Í annan stað er Evrópuþingið, en þingmenn þar eru kosnir inn beinni kosningu samkvæmt kosningareglum í hverju ríki. Evrópuþingmennirnir sækja þannig umboð sitt beint til kjósenda í eigin ríki og hafa góða aðstöðu til þess að fara reglulega í kjördæmi sín.

Embættismenn í stofnunum ESB eru ráðnir í kjölfarið á ströngu ferli – þeir eru ekki kosnir. Á Evrópuþinginu hefur verið jákvæð þróun í lýðræðisátt þar sem embættismennirnir þurfa í ríkari mæli að mæta á Evrópuþingið og gera stjórnmálamönnunum grein fyrir sínum málum.  

Áhrif Evrópusambandsaðildar á viðskiptasamninga við þriðju ríki

Samkvæmt EES samningnum halda EES ríkin sjálfræði til samningagerðar við þriðju ríki, en aðildarríki ESB hafa að þessu leyti framselt samningsvaldið til ESB. Þrátt fyrir þetta ákvæði EES samningsins hefur samningurinn í raun þrengt svigrúm EES ríkjanna í samskiptum við þriðju ríki á þeim sviðum sem samningurinn tekur til. Meginreglan um einsleitni innan EES er gegnumgangandi í samningnum og misræmi í stefnu EES ríkjanna hér annars vegar og ESB hins vegar, gæti haft neikvæð áhrif á viðskiptaumhverfi fyrirtækja í EES ríkjunum.  Nánar er fjallað um þetta í kafla 26 í skýrslu utanríkisráðherra frá apríl 2000: Staða Íslands í Evrópusamstarfi.

Fjármál / kostnaður við ESB aðild / fjárlög ESB

Hér er vísað á kafla 29. í skýrslu utanríkisráðherra frá apríl 2000: Staða Íslands í Evrópusamstarfi þar sem leitast er við að útskýra hvernig tekjur ESB eru reiknaðar út og hvernig fjármagninu er deilt niður á aðiildarríkin. Farið er yfir helstu útgjöld sambandsins og hversu háar fjárhæðir í heild skila sér aftur til aðildarríkjanna.

Einnig er hér vísað á skýrslu Deloitte & Touche: Mat á kostnaði Íslands við hugsanlega aðild að ESB, sem unnin var að beiðni utanríkisráðuneytisins í janúar 2003.

 

Athugasemdir

Vilhjálmur Andri Kjartansson
Reykjavík
14/12/2008 - Kl. 05:52

Hvernig er hægt að halda því blákalt fram að þróun í lýðræðisátt sé jákvæð á sama tíma og sambandið ætlar ekki að virða niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslu á Írlandi um Lissabon sáttmálann? Er skilgreining nefndarinnar á lýðræði miðuð við hversu margir embættismenn eru kallaðir fyrir þingið?

Annað sem vekur athygli í þessum fyrstu drögum er að nefndin ætlar að fjalla um fjármál og fjárlög ESB. Endurskoðendur sambandsins hafa ekki viljað skrifa upp á reikninga þess í 14 ár m.a. vegna skorts á upplýsingum í hvað og hvert peningar sambandsin fara. Með fullri virðingu fyrir þeim sem stjórna nefndinni og þeim sérfræðingum sem verða kallaðir fyrir nefndina, hvernig ætlar nefndin að fjalla um þetta mál þegar endurskoðendur sambandsins eru eitt stórt spurningamerki?

Björgvin Þóroddsson
Þórshöfn
14/12/2008 - Kl. 13:12

er að velta fyrir mér hvort þjóðaratkvæðagreiðslur í ákveðnum málum hér hafi fullt gildi ef við göngum í ESB. getur einhver sagt mér það.

og eg legg til að Sjálfstæðisflokkurinn taki til umræðu á landsfundi í janúar hvort og með hvaða hætti flokkurinn vill standa að Þjóðaratkvæðagreiðslum um tiltekin mál í frammtíðinni.

Thulin Johansen
Reykjavík
16/12/2008 - Kl. 23:33

það kom fram á fundinum í Valhöll í dag, sem var mjög fámennur, hjá framsöguaðilum , Ragnhildi Helgadóttur og Katrínu H.Hallgrímsd. að þær teystu fólkinu í landinu til þess að taka rétta afstöðu til þessara mála í þjóðaratkvæðisgreiðslu rétt eins og í þingkostningum en jafnframt sögðu þær að það væri ekki hægt að setja fram með einföldum hætti, þá kosti og galla sem fylgdi aðild EES. til þess væru hlutirnir attof flóknir. HVERNIG EIGA ÞÁ ÞEGNAR ÞESSA LANDS AÐ GREIÐA ATKVÆÐI MEÐ EÐA Á MÓTI AÐILD EF EKKI ER HÆGT AÐ UPPLÝSA ÞÁ UM KOSTINA OG GALLA. Það verður að útbúa spurningar og svör við þeim ,á öllum þáttum þjóðlífsins sem skiptir mestu máli og skýra þjóðinni frá þeim á skýrmerkilegan hátt, fyrr er ekki hægt að bera þetta undir þjóðina í atkvæðagreiðslu. Það má aldrei gerast.

Hjörtur J. Guðmundsson
Reykjavík
17/12/2008 - Kl. 09:48

Nú þegar er hægt að kynna sér kosti og galla hugsanlegrar Evrópusambandsaðildar að langmestu leyti. Þær upplýsingar liggja að langmestu leytu fyrir. Skýrsla Evrópunefndar forsætisráðherra sem kom út í marz 2007 er mjög gott rit í þeim efnum. Ég hvet sem flesta til þess að kynna sér hana enda hvorki langt né torlæsið. Þvert á móti er það skrifað á mannamáli og er mjög yfirgripsmikið í þessum efnum. Auk þess er það afrakstur tveggja og hálfs árs vinnu sem bæði Evrópusambandssinnar og sjálfstæðissinnar komu að. Það þarf svo sannarlega engar aðildarviðræður við Evrópusambandið til.

Elías Jakob Bjarnason
Álftanes
17/12/2008 - Kl. 19:08

Þætti vænt um ef einhver gæti bent á vefsíðu (-ur) þar sem fjallað er um Lissabon sáttmálan. Skv. svari Vilhjálms Egilssonar á fundi í Valhöll í dag þá er ekki búið að þýða þau gögn á íslensku og ekki verið talin ástæða til!
Einn fundarmanna sagði að í ,,direktivi'' ESB væri sáttmálann hvergi að finna sem eina heild, heldur væru hlutar hér og þar með tilvísunum fram og tilbaka!

Hverjar eru meginskýringarnar á því að Írar höfnuðu sáttmálanum í þjóðaratkvæðagreiðslu?
Hvernig stendur á því að ,,kommiserunum'' í Brussel er svo mikið í mun að fá þjóðir ESB til að samþykkja sáttmálann með góðu eða illu?
Af hverju ganga þeir svo langt að setja pressu á Írsk stjórnvöld að þvinga í gegn samþykki Íra?
Af hverju fer sendinefnd frá Brussel til Tékklands með hroka og yfirgangi og beinlínis skipar Vaclav Havel að Tékkar eigi að samþykkja? Fyrir utan það að snupra forsetann fyrir það að hafa hitt forystumann landstæðinga sáttmálans á Írlandi!

snd
Reykjavík
17/12/2008 - Kl. 22:05

Lissabon-sáttmálin er nýja stjórnarskrá esb, sem opnar á t.d eu-citizenship og flest allt sem þjóðríki þarf til að funkera. esb er stórveldi í fæðingu, eitt ríki, eða ríkjabandalag eins og u.s.a.

Hollendingar og Frakkar neituðu sáttmálanum, en þá var nafninu einfaldlega breytt á plagginu og dæmið samþykkt án kosninga.

Hér getið þið séð þegar evrópuþingmenn sjálfir mótmæltu því að geta ekki einu sinni talað um þennan sáttmála
http://www.youtube.com/watch?v=QVeMBNB0cII&feature=related

Hvað þarf eiginlega til að fólk átti sig á því hvað er í gangi þarna.

Þið sem haldið að þetta sé ekki NewWorldOrder í fæðingu þurfið að opna augun.

Þetta á ekkert skyld við lýðræði. Þeir sem halda því fram að Ísland myndi hafa einhver áhrif innan esb, eftir inngöngu, þurfa að vakna.
Ekkert er fjær sannleikanum.

Hér er heimildarmyndin The Real Face of the European Union:
http://video.google.com/googleplayer.swf?docid=2699800300274168460&autoPlay=true&playerMode=embedded

Hjörtur J. Guðmundsson
Reykjavík
18/12/2008 - Kl. 09:51

Hér má t.a.m. finna PDF útgáfu af Lissabon sáttmálanum á heimasíðu Evrópusambandsins:

http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/08/st06/st06655.en08.pdf

Elinóra Inga Sigurðardóttir
Reykjavík
06/01/2009 - Kl. 10:31

snd þakka þér fyrir að benda okkur á þessa umfjöllun um ESB annars vegar á You tube og hins vegar google video um Breta og vaxandi neikvæðni þeirra gagnvart ESB. Ég vil hvetja fólk til þess að horfa á þessa þætti og varð ég ennþá sannfærðari en áður um það að Íslendingar hafa ekkert að gera í ESB. Við eigum að halda í sjálfstæði okkar og sjálfræði. Við getum alveg unnið okkur út úr þessari kreppu með sameiginlegu átaki t.d. með því að auka íslenskan iðnað. Það mætti t.d. byrja á því að hvetja útvegsmenn til að fullvinna fisk á Íslandi og skapa með því atvinnu og auka gjaldeyristekjur.

 

Bæta við athugasemd

Vinsamlegast ritið fullt nafn, ekki gælunöfn eða skammstafanir
 
Evrópunefnd Sjálfstæðisflokksins
Vefur Sjálfstæðisflokksins  -  Hafa samband

Sjónarmið aðildarfélaga og einstaklinga
Sjálfstæðisflokkurinn
Háaleitisbraut 1 - 105 Reykjavík - 515 1700