ÞÍN LEIÐ : FORSÍÐAAUÐLINDIRDRÖG

1. drög

fimmtudagur, 11. desember 2008

Náttúruauðlindir Íslands og yfirráð yfir þeim

Á undanförnum árum hafa verið skrifaðar ýmsar skýrslur um tengsl Íslands og Evrópusambandisins. Þar á meðal er skýrsla Evrópunefndar forsætisráðuneytisins frá því í mars 2007. Nefndin, sem skipuð var fulltrúum allra stjórnmálaflokka sem sæti eiga á Alþingi, var ekki ætlað að taka afstöðu til þess hvort Íslendingar ættu að sækja um aðild að Evrópusambandinu, en hún var sammála um að æskilegt væri að auka samskipti Íslands og sambandsins á ýmsum sviðum.

Frá því að skýrsla Evrópunefndarinnar kom út hafa aðstæður á Íslandi gjörbreyst. Við þessi skilyrði er eðlilegt að skoða samskiptin við Evrópusambandið á nýjan leik. Skoða verður hvort núverandi fyrirkomulag samskiptanna dugi eða hvort stefna eigi í átt til aðildar að sambandinu.

Auðlindahópurinn starfar í samráði við viðkomandi málefnanefndir flokksins og hefur þegar haft samband við formenn umhverfis- og auðlindanefndar og sjávarútvegsnefndar. Jafnframt verða fulltrúar sjávarútvegs og orkumála fengnir til að taka þátt í störfum hópsins. Þá verður leitað til ráðuneyta, stofnana og annarra til að fá viðeigandi upplýsingar.

Nefndin mun taka þrjá málaflokka til sérstakrar skoðunar. Í fyrsta lagi verður hin sameiginlega sjávarútvegsstefna sambandsins skoðuð. Eftirfarandi þættir verða sérstaklega skoðaðir: Meginreglan um hlutfallslegan stöðugleika, veiðiréttur, ákvörðun heildarafla, sjávarspendýr, alþjóðlegir fiskveiðisamningar og fiskveiðisamningar við ríki utan ESB, brottkast, kvótahopp, eftirlit með veiðum, íslenska kvótakerfið og viðhald þess, sérstök stjórnunarsvæði og hvort einhverjar sérlausnir séu í boði fyrir Íslendinga.

Í öðru lagi verða orkumál tekin til skoðunar. Í þeirri vinnu verða málefni er tengjast raforku, vatni, jarðvarma, olíu og gas sérstaklega skoðuð. Í þriðja lagi verða aðrar auðlindir er snerta hálendið, loftslagsmál/kvótakerfi ESB og auðlindir er tengjast Norðurskautinu teknar til skoðunar.

Í samantekt hópsins verður reynt að stilla upp á einfaldan hátt hver séu áhrif aðildar að Evrópusambandinu á yfirráð yfir auðlindum þjóðarinnar, hverjir séu kostir og gallar aðildar og loks hver gætu verið raunhæf samningsmarkmið ef eftir aðild verður leitað. Hópurinn telur að með þessum vinnubrögðum verði auðveldara fyrir fulltrúa landsfundarins að taka afstöðu til þess hvort veita eigi forystu flokksins heimild til að stefna í átt til aðildar að Evrópusambandinu.

Friðrik Sophusson
Bjarni Már Magnússon

 

 

Athugasemdir

árni sigfusson
Reykjanesbær
13/12/2008 - Kl. 09:44

virkar þetta?

Örvar Már Marteinsson
Snæfellsbær
14/12/2008 - Kl. 15:10

Kvótahoppið er mjög alvarlegt vandamál vegna þess að það byggir á einum af hornsteinum ESB - frjálsum fjárfestingum innan efnahagssvæðisins. Leiðir þær sem Bretar urðu að sætta sig við til að takmarka kvótahoppið bjóða upp á mjög mikið svigrúm. Takmarkanir á kvótahoppinu voru:
Að skip skráð í Bretlandi (í eigu Spánverja eða annarra ESB borgara) mega gera tilkall til Breskra veiðiheimilda ef:
50% kvótans er landað í Bretlandi EÐA
50% áhafnar sé skráð í Bretlandi EÐA
Mestur hluti útgjalda (olíukostnaður, viðgerðir osfrv.) sé í Bretlandi EÐA
Hæfileg blanda af þessu þrennu.
Augljóslega gæti þetta þýtt breska frystitogara hér sem sigla með helming aflans beint til Bretlands, og jafnvel meira ef þeir taka hér olíu eða skrá nokkra af áhöfninni á Íslandi.
Þetta er mjög alvarlegt og það þarf enginn að segja mér annað en að Bretar muni reyna að leita leiða til að komast aftur inn á íslensk fiskimið, annað væri í raun óeðlilegur skortur á sjálfsbjargarviðleitni.

Ómar Bjarki Kristjánsson
Akureyri
14/12/2008 - Kl. 17:00

Það að svokallað kvótahopp varð smá vandamál í UK á sínum tíma var vegna þess að breskar reglur voru frjálslegar og opnar þar að lútandi.

Vegna gagnrýni heimafyrir var tekið á þessum "vandamálum" og mér að vitandi er allt í þokkalegum gír í dag.

Það er ekkert mál að koma í veg fyrir kvótahopp. Fá heimild í samningnum til að setja lög sem kveða á um sterk efnahagsleg tengsl á milli útgerðar og vinnslu við heimahöfn skips. Ekkert mál.

Í samningi Norðmanna við ESB á sínum tíma töldu Nojararnir tryggt að þeir gætu komið í veg fyrir "kvótahopp". Spurja bara Norðmenn hvernig best er að fara í þetta atriði.

Það að allt fyllist af "breskum frystitogurum" og "spænskum togyrum" er bara enn einn hræðsluáróðurinn sem kemur frá Neiurum.

Vilhjálmur Andri Kjartansson
Reykjavík
14/12/2008 - Kl. 21:55

Kvótahopp er vandamál innan sambandsins og það er ekki rétt að afgreiða áhyggjuefni fólks með órökstuddum fullyrðingum um áróður „neijara“. Ég hélt að tilgangur síðunnar væri að halda uppi opinni umræðu og um leið að vera vettvangur fyrir fólk til að koma á framfæri spurningum og tjá áhyggjuefni sín. Ég skora því á Óskar og aðra „jáara“ að sýna smá þroska og reyna að halda umræðunni málefnalegri.

Örvar ef þú vilt kynna þér kvótahoppið nánar þá er að finna gott ítarefni á slóðinni http://evropunefnd.is/audlindir/itarefni/ en finna má upplýsingar um kvótahoppið í Skýrslu Evrópunefndarinnar á bls 100 og einnig á bls 10 í skýrslu starfshóps á vegum utanríkisráðuneytisins, sjávarútvegsráðuneytis og hagsmunasamtaka í íslenskum sjávarútvegi – Fiskveiðiauðlindin – Ísland og ESB. Þar kemur m.a. fram að Evrópudómstólinn hafi hafnað lögum sem Bretar settu og ekki talið þau samrýmast lögum sambandsin og markmiðum þess. Bretum tókst þó að semja við sambandið um að vægari skilyrði en þau eru:

a) 50% af afla skipsins sé landað í breskri höfn, eða
b) 50% áhafnar sé búsettur í Bretlandi (ekki nauðsynlega breskir ríkisborgarar), eða
c) verulegur hluti útgjalda útgerðar skipsins sé tilkominn í Bretlandi (lágmarksviðmiðun eru útgjöld sem svari til 50% af aflaverðmæti skipsins eða 50% af launagreiðslum útgerðarinnar), eða
d) önnur atriði sem geti sýnt fram á raunveruleg efnahagsleg tengsl, t.d. með blöndu ofangreindra skilyrða. Dæmi um slíkt er að helmingur veiðiferða sé frá breskri höfn og helmingur af tíma í landi er innan Bretlands, eða 35% hafnardaga sé innan Bretlands og 40% kvóta sé landað í breskri höfn, eða 30% kvóta landað í breskri höfn og 45% útgerðarkostnaðar falli til innan Bretlands, o.fl.

Nægilegt er að fiskiskip uppfylli eitt af ofangreindum skilyrðum.

Ómar Bjarki Kristjánsson
Akureyri
16/12/2008 - Kl. 22:20

Sko, það þýðir ekkert að sitja hér uppá skerinu og mála skrattann á vegginn. Þetta mál verður bara leyst í samningaviðræðum. Bara drífa sig til Brussel og byrja að vinna !

Það eru 3 hugsanlegir möguleikar varðandi fjárfestingar útlendinga í sjávarútvegi:

1. Að fá varanlega undanþágu líkt og nú er að finna í EES-samningnum

2. Að fá ótvírætt leyfi til að setja lög sem binda heimild til fjárfestinga í sjávarútvegi við búsetu - svipað og danska sumarbústaðaákvæðið

3. Að fá heimild til að setja lög sem kveða á um sterk efnahagsleg tengsl á milli útgerðar og vinnslu við heimahöfn skips - svipað og túlkun norskra stjórnvalda á sameiginlegu yfirlýsingu þeirra og ESB um kvótahopp.

http://www2.hi.is/solofile/1009780

Þetta mál verður bara leyst.

(Hinsvegar mætti líka huga að lögum viðvíkjandi "íslenska kvótahoppinu" sem virkar þannig að lífsviðurværi sjávarþorpa á íslandi geta hvenær sem er verið lögð í rúst. Kvótinn seldur hips um haps bara eftir því hvað einhverjum snillingi dettur í hug og eftir sitja íbúar viðkomandi sjávarbyggðar sviptir öllu. Allslausir. þannig hefur íslenska sjávarútvegsstefnan haft afar slæm áhrif víða á undanförnum árum)

Kári Sölmundarson
Reykjavík
17/12/2008 - Kl. 10:16

Hér er færsla sem ég setti annarstaðar á vefinn en á erindi hér líka og getur verið svar við spurningum Ómars.

Í ljós þess að formaður nefndarinnar mótmælti því að embættismenn ESB hefðu hafnað yfirráðarétti Íslendinga yfir auðlindum hafsins set ég hér inn nokkra "linka" á fréttir þar sem þeir staðfesta fullyrðingu mína:
Franz Fischler: http://www.nrk.no/nyheter/okonomi/4121295.html
Olli Rehn: http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item238026/
Olli Rhen: http://www.visir.is/article/20081108/FRETTIR02/127473510&SearchID=73335945784504

Ég tel því málin lítu út eins og Olli Rhen segir í Fréttabl.:"hægt sé að finna lausn sem báðir aðilar geti við unað. Allt er hægt ef viljinn er fyrir hendi." Þarna er seinni málsgreinin lykilatriði og ber að skilja á þann veg að Íslendingar verða að vilja.

Vilhjálmur Andri Kjartansson
Reykjavík
17/12/2008 - Kl. 11:20

Þetta verður ekki "bara leyst" því við erum að tala um að færa yfirstjórn á öllum helstu málaflokkum til ESB. Fiskveiðiauðlindin er bara ein þeirra og það eru engin dæmi þess að sambandið veiti jafn víðtæka undanþágu og Ómar leggur hér til.

Í raun er eina lausnin sem við ættum að sættast á þ.e. ef við viljum ganga í esb, sem ekki allir vilja, er að hafa um ókomna tíð hundrað prósent ákvörðunarvald um auðlindir okkar og að geta undanskilið okkur sameiginlegum reglum og lögum sambandsins sem og fordæmum Evrópudómstólsins þ.e. til að halda löggjafarvaldi á Íslandi og sjálfstæði dómstóla okkar.

Að sætta sig við eitthvað minna er ekkert annað en að skrifa óútfyllta ávísun til ESB um ákvörðunarvald yfir íslenskum ríkisborgurum og auðlindum landsins.

Ómar Bjarki Kristjánsson
Akureyri
17/12/2008 - Kl. 14:59

Vilhjálmur, varstu ekki að segja að svokallað kvótahopp væri svo mikið vandamál að allt færi í voða útaf því einu ? Nú, ég bendi á skynsamlegar lausnir þar að lútandi (reyndar fann ég þær ekkert upp. Það eru aðrir mér miklu fremri auðvitað fyrir löngu búnir að sjá og skýra frá hvernig best er að haga umræddu máli)

Þá segir þú að það skipti ekki máli - af því að eitthvað annað sé vandamál !

Sko, ég skal segja þér eitt nefnilega. Það er fyrir löngu komið nóg að umræðum þar sem menn og konur fabúlera fram og til baka. Fullyrða að þetta sé ekki hægt (eða öfugt) o.s.frv. Slík umræða hefur staðið í fleiri fleiri ár. Tóm hringavitleysa.

Það sem íslendingar eiga að gera núna (þe. ef skynsemin er höfð að leiðarljósi) er að sækja um, fara í viðræður og fá samning uppá borð. Sjá hvaða niðurstaða fæst til að mynda í sjávarútveginum.

Það er td ekki hægt að útiloka fyrirfram varnlegar undanþágur í fjárfestingum útvegsins. Eru ekki þegar slíkar undanþágur í EES samningnum ? Jú, eg held það.

En ég gæti tekið undir að etv. verður erfiður róður að fá svo sterka heimild en þá bendi ég á aðrar lausnir svo sem lausn sem Nojararnir fengu fram.

Sameiginlega yfirlýsingin í samningi þeirra og ESB 1994 er af fróðum mönnum talin tryggja þetta atriði. Samningsmenn Noregs töldu að þeir hefðu girt fyrir "hugsanleg og kannski" vandamál þessu viðvíkjandi.

Vilhjálmur Andri Kjartansson
Reykjavík
18/12/2008 - Kl. 07:00

Það er rétt Ómar ég hef haldið því fram og held því fram að kvótahopp sé vandamál innan sambandsins. Lausnin sem Bretar ætluðu að beita var talin ganga gegn reglum og markmiðum sambandsin og því hafnað af Evrópudómstólnum. Evrópusambandið getur ekki litið fram hjá eigin regluverki og túlkun Evrópudómstólsins á því við samningagerð við Ísland eða önnur ríki.

Þær leiðir sem þú telur upp og telur að séu svo mikil snilld að nú sé "bara" að sækja um eru allar samkvæmt dómi Evrópudómstólsins, í máli sínu gegn Bretlandi, of víðtæk undanþága frá meginreglum sambandsins. Nú fer ég ekki fram á það að þú eða aðrir kynnið ykkur alla hluti varðandi sambandið en það er mikilvægt fyrir þig að hafa í huga og aðra að Evrópusambandið er klúbbur sem hefur sínar eigin reglur. Samningsstaða sambandsins gagnvart nýjum aðildarríkjum er því verulega takmörkuð við regluverk sambandsins. Meginregla sáttmála sambandsins og regluverk þess er að koma á samþættu regluverki m.ö.o. eitt skal yfir alla ganga.

Þú sakar mig um að benda á annað og það er líka rétt hjá þér, ásamt því að benda á kvótahoppið vil ég líta á fleiri þætti. Afstaða mín til sambandsins liggur ekki eingöngu við einhvern afslátt sem við hugsanlega fáum á auðlind sem við höfum hundrað prósent völd yfir í dag. Það vegur lang-þyngst hjá mér missirinn á löggjafarvaldi til Brussel og sjálfstæði dómstóla landsins. Ríki sem fer ekki með æðsta lagasetningavald eða hefur sjálfstæða dómstóla er hvorki frjálst né fullvalda. Kannski er bara fyrir bestu að láta annað fólk taka ákvarðanir um réttindi og skyldur okkar og fyrra sjálf okkur af allri ábyrgð. Það er vissulega sjónarmið útaf fyrir sig en ég hef alltaf verið mjög sjálfstæður maður og vil hafa eitthvað um það að segja hvaða reglur ég þarf að gangast undir, auk þess tel ég að ákvörðunartaka í hvaða máli sem er eigi að vera eins nálægt fólki og mögulegt er.

Þeir sem vilja ganga í Evrópuríkið eins og þú Ómar verðið að rökstyðja það fyrir fólki hvað við græðum á því, ekki bara benda á þá afslætti sem við hugsanlega fáum á eigin auðlindum og sjálfstæði. Við erum frjálst og fullvalda ríki í dag og höfum yfirráð yfir öllum auðlindum okkar svo hvað fáum við í staðinn fyrir þær miklu fórnir sem það kostar okkur að ganga í sambandið?

Eitt að lokum Ómar, skynsamur maður tekur ekki afdrifaríkar ákvarðanir um framtíð lands og þjóðar í geðshræringu, líkt og þeirri sem nú er í samfélaginu eftir bankahrunið.

Sölvi R Sólbergsson
Bolungarvík
18/12/2008 - Kl. 19:08

Ágúst Valfells kom með þá kenningu uppúr 1990 að Íslendingar yrðu að horfa til annars en sjávarútvegs sem gæti staðið undir þeim lífkjörum sem þá var fyrir hendi á landinu og fram til 2030. Vissulega gæti verðmætasköpunin í sjávarútvegi sveiflast eitthvað til og frá, en möguleikarnar þar væru að mestu fullnýttir.

Niðurstaðan hans var þá að orkan væri það sem gæti staðið undir okkar lífskjörum á þessu árabili. Nú hefur það einnig komið fram að Alþjóða Gjaldeyrissjóðurinn metur farmtíðarhorfum Íslands góðar til langstíma og enn og aftur er það orkan sem skapar þann grundvöll auk matvælaútflutnings gegnum sjávarútveginn.

Í starfi þessarar nefndar er mikilvægt að það komi fram tölulegar upplýsingar hveru stórar efnahagslegar stærðir er um að ræða, sem orkan gæti skapað ef auknig verður eins og allt bendir til. Nægir að horfa til næstu 12 ára, eða til 2020. Það mætti hugsa sér 500 þ tonn af áli, nokkur netþjónabú, 1/3 bilaflotans og hugsanlega skipaflota yfir á innlenda orkugjafa, smærri iðnfyrirtæki eins og aflþynnuverksmiðju, koltrefjar, steintrefjar svo eitthvað sé nefnt.

Hvort það er síðan þessi nefnd um auðlindir sem skoðar havða áhrif þróun sem þessi hefur á gjaldeyrisviðskipti, bæði vegna minni influtnings á olíuvörum eða aukins útflutnings frá landinu í iðnaðarvöum og rafmagn í gagnaverin. Mikil aukning verður því í annarri mynt eins og dollar og mikilvægi evru sem okkar helst mynt minnkar sem því nemur.

Þessu til viðbótar er fróðlegt að skoða, sem væntanlega á einnig heima í öðrum hóp, hvað orkuskortur og hátt verð í ESB er farið að valda þeim miklum áhyggjum núþegar. Á hátíðar og tillidögum er talað um loftlagsmál í því sambandi. Aðaláhyggjurnar er orkuskortur innan sambandsins og um leið hversu háðir þetta ríkjasamband er á orku utan sambandsins.

Olíulindir og gas í Norðursjó er á miklu undanhaldi og núþegar er t.d. 50 % af öllu jarðgasi keypt frá Rússlandi. Helstu vaxtarmöguleikar eru í vindmyllum og sólarspeglum. Horft er til Norður Afríku í því sambandi til að dreifa áhættunni en slíkair orkugjafar eru fjórfalt dýrari en hægt er að virkja á Íslandi.

Þannig að pólitíkst er sambandið mjög veikt, því Rússar í norðri, Arabalönd í austri og helstu vaxtarmöguleikar í suðri í Noðru Afríku hafa efnahag sambandsins í hendi sér, því aðgangur að orku og verið er grunndvöllur að öllum samfélögum. Það væri gaman að vita hverjar langtímahorfur sambandsins er efnahagslega séð hvað þetta varðar án Noregs og Íslands sem eru "algjörir orkuboltar"

Orkuaulindir á Íslandi, þótt þær séu miklar í augum okkar, þá er það ekki stórt mál að fórna eins og í IceSave málinu þegar svo gríðarlegir hugsmunir eru hjá þeim sjálfum. Í sjálfu sér ekki endilega yfirráð yfir nýtingarréttinum, heldur hækkun á afgjaldi til reksturs sambandsins, því þeir efna meiri borga meira en fátæku löndin.

Hjörtur J. Guðmundsson
Reykjavík
28/12/2008 - Kl. 10:25

Kærar þakkir fyrir áhugaverðar vangaveltur Sölvi, þetta er mjög athyglisvert. Því má svo bæta við að Evrópusambandið hefur um nokkurt skeið verið að koma sér upp sameiginlegri orkustefnu sem yrði þá við hliðina á t.d. sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni og sameiginlegu landbúnaðarstefnunni. Einmitt ekki sízt vegna þessara orkuvandamál sem sambandið stendur frammi fyrir og þú ræðir um. Sjá t.d.:
http://en.wikipedia.org/wiki/European_energy_policy

Viðar Guðjohnsen eldri
Reykjavík
29/12/2008 - Kl. 21:08

Atriði sem eru sláandi eftir fundinn eru ma.

Evrópudómstóll á að dæma í framtíðinni í ágreiningsmálum milli Íslands og evrulands ef til EBS samrunna yrði.

Það sér hver að hagsmunir stærri aðilans yrði alltaf ofan á.

Auðlindir Íslandinga eru hlutfallslega gríðalega miklir miðað við höfðatölu. Gaman væri að fá eitthvað reiknilíkan af því.

Hvað gæti verið okkur auðlind í framtíðinni og ekki fyrirséð í dag?

Smá upptalning á auðlindum í dag:
Fiskveiðar
Landbúnaður
Vatnsorka
Vatn
Hreint loft
Heitt vatn og gufuorka
Olía er ennþá spurning
Hreinn jarðvegur, gróðurmold o.s.f.
Mikið landsvæði
Mikið hafsvæði
Dulinn gjaldeyri sem fjárglæframenn náðu í gegnum bankakerfið en óvitað hvar eru?

Munum hvernig fór fyrir Nýfundnalandi, þeir töpuðu sínum auðlindum við samruna við Canada.

Hluti af óánægju fólks er að það finnst það hafa glatað fiskveiðiauðlindum sínum til sérhagsmunahóps innanlands og þar með ginkeyptara fyrir ESB aðild.

það stingur líka hvernig á lúmskan hátt átti að selja auðlindir landsmanna í sambandi við Hitaveitu Suðurnesja. Sá gjörningur er enn í gangi.

Flýtum okkur hægt.

 

Bæta við athugasemd

Vinsamlegast ritið fullt nafn, ekki gælunöfn eða skammstafanir
 
Evrópunefnd Sjálfstæðisflokksins
Vefur Sjálfstæðisflokksins  -  Hafa samband

Sjónarmið aðildarfélaga og einstaklinga
Sjálfstæðisflokkurinn
Háaleitisbraut 1 - 105 Reykjavík - 515 1700