Ágætu sjálfstæðismenn.
Friðrik Sophusson (formaður auðlindahópsins) fór þess á leit við mig að ég gerði grein fyrir því af hverju íslenskur sjávarútvegur er andvígur því að Ísland gerist aðili að Evrópusambandinu.
Svarið við því er einfalt. Við teljum að það komi ekki til álita að undirgangast sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna vegna þess að með því þyrftum við íslendingar að gefa eftir forræðið á einni mikilvægustu náttúruauðlind okkar.
Ég mun hér á eftir fara yfir nokkur atriði sem máli skipta í þessu sambandi en ekki er um neina tæmandi eða fræðilega greinargerð að ræða.
Töluvert er til af aðgengilegum skýrslum og ritum um málefnið.
Skýrsla Evrópunefndarinnar frá 2007 sem Björn Bjarnason stýrði hefur verið nefnd. 2004 var unnin skýrsla starfshóps á vegum utanríkisráðuneytisins, sjávarútvegsráðuneytisins og hagsmunasamtaka í íslenskum sjávarútvegi sem ber nafnið Fiskveiðiauðlindin Ísland og Evrópusambandið. Skýrslurnar eru aðgengilegar á heimasíðum utanríkisráðuneytisins og LÍÚ. Bók þeirra Óttars Pálssonar hæstaréttarlögmanns og Stefáns Más Stefánssonar prófessors Fiskveiðireglur Íslands og Evrópusambandsins - þróun, samanburður og staða Íslands sem gefin var út 2003 er mjög aðgengileg og stendur enn vel fyrir sínu.
Ég sagði áðan að við þyrftum að gefa eftir forræðið yfir auðlindinni ef við undirgengjumst sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna. Hvað felst í því.
Eins og við vitum þá var sjávarútvegurinn undanskilinn þegar við gerðum EES samninginn. Þess vegna eru það Alþingi Íslendinga og íslensk stjórnvöld sem setja lög og reglur um íslenskan sjávarútveg en ekki ráðherraráð Evrópusambandsins.
Það er nefnilega ráðherraráð Evrópusambandsins sem samkvæmt Rómarsamningnum fer með lagasetningarvaldið hvað sjávarútveg sambandsins varðar og þar dugir aukinn meirihluti. Værum við aðilar að ESB hefðum við hverfandi atkvæðavægi í Ráðherraráðinu og staðreyndin er einfaldlega sú að lagasetningarvaldið hefði varanlega verið framselt til annarra.
Mikið hefur verið rætt og ritað um mögulegar undanþágur frá sjávarútvegsstefnunni ef við gerðumst aðilar að ESB.
Ég tel óhugsandi að við fengjum varanlega undanþágu frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Þá tel ég ekki líklegt að við fengjum varanlegar undanþágur frá nokkrum þeim atriðum sem máli skipta. Þetta mat byggir ekki síst á reynslu þeirra þjóða sem hafa gerst aðilar að sambandinu. Í því samhengi er nærtækast að líta til samnings Noregs við ESB frá 1994. Óhætt er að segja í stuttu máli að norðmenn hafi engu náð fram sem máli skiptir. Þeir fengu undanþágu fyrir veiðar norðan 62° í þrjú ár og sunnan 62° í eitt ár. Þeir fengu ekki einu sinni varanlega undanþágu frá þeirri ósvinnu að þurfa að henda fiski í sjóinn - undanþágan átti einungis að vara í þrjú ár.
Aðildarsamningur Möltu hefur oft verið nefndur sem dæmi um það sem unnt væri að ná fram í viðræðum við ESB. Það er mjög ólíku saman að jafna, íslenskum og maltvetrskum sjávarútvegi. Samkvæmt upplýsingum frá Hagstofu ESB veiddu Maltverjar 1.348 tonn árið 2006. Samkvæmt sömu heimild veiddum við eina milljón þrjúhunduð fjörtíu og fjögurþúsund tonn það ár. (1.344.532 tonn). Maltverjar veiddu þannig heldur meira árið 2006 en Bárður SH-81 veiddi á síðasta fiskveiðiári þegar hann veiddi á annað þúsund tonn upp úr sjó. Bárður var þá 19,67 tonn,13,43 metrar og á honum voru 3 menn - það er rétt að taka fram að nú er búið að lengja Bárð um tæplega einn og hálfan metra.
Lissabon sáttmálinn gerir það ekki líklegra að við náum viðunandi samningi við ESB á fiskveiðisviðinu enda er stjórn og verndun fiskistofna gerð að "exclusive competence" sambandsins í sáttmálanum.
Hugmyndir um sérstakt stjórnunarsvæði við Ísland.
Á undanförnum árum hafa komið fram hugmyndir að unnt væri að skilgreina Íslandsmið sem sérstaka stjórnunareiningu innan sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar og að við færum með stjórnina þar. Eins og áður segir þá tel ég ólíklegt að ESB muni samþykkja slíka grundvallarbreytingu.
Hvað um það.
Þá stendur eftir að Evrópusambandið mun ekki gefa eftir stjórn veiða úr deilistofnum sem skipta okkur miklu máli.
Hér er um að ræða karfa, grálúðu, úthafskarfa, loðnu, norsk-íslenska síld, kolmunna, makríl og reyndar fleiri tegundir sem við erum ekki að nýta eins og sakir standa. Þá má jafnvel velta því fyrir sér hvort þorskurinn er deilistofn en eins og kunnugt er þá gengur hann bæði í grænlensku og færeysku lögsöguna. Rétt er að taka fram að við lítum ekki á þorskinn sem deilistofn.
Það hefur sýnt sig að það hefur skipt sköpum fyrir hagsmuni Íslands að við höfum sjálf farið með samningsforræðið þegar samið hefur verið um skiptingu réttar til veiða úr deilistofnum. Við getum nefnt dæmi af kolmunnanum - ESB taldi eðlilegt að við fengjum nánast ekkert að veiða úr stofninum en við höfum um 16%. Við veiddum rúm 110 þúsund tonn af makríl í Íslensku fiskveiðilögsögunni í ár. ESB hefur ekki viljað viðurkenna okkur sem strandríki þegar fjallað er um markílinn og innan sambandsins ættum við afar erfitt uppdráttar við þessar veiðar svo ekki sé dýpra í árinni tekið. Væntanlega hefðum við þurft að henda makrílnum í sjóinn ef við værum í ESB.
Loðnan er fiskur sem við eigum mikið undir. Hvernig væri loðnuveiðum háttað undir stjórn Evrópusambandsins. Eins og kunnugt er þá höfum við stýrt veiðunum nánast frá degi til dags á undanförnum árum. Við förum til loðnuleitar með hafrannsóknaskip og þrjú fiskiskip eftir áramótin. Ef við finnum nægjanlegt magn til að hefja veiðar verður það afgreitt á stundinni. Þannig hefur þetta verið á undanförnum árum. Ef þyrftum að bíða eftir fundum ráðherra ESB sem haldnir eru í desember ár hvert hefði lítið farið fyrir loðnuveiðum okkar á undanförnum árum. Reyndar tel ég að fyrirkomulag við stjórn fiskveiða geti ekki verið svo vitlaust að ekki fyndist lausn á því en það eru ekki allir sammála því.
Alþingi hefur sett lög sem takmarka eignarhald erlendra aðila á íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum. Lögin eru þannig að erlendir aðilar geta óbeint átt allt að 49,99% í íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum en þó ekki ráðandi hlut. Þetta er gert til að arður af auðlindinni nýtist betur fyrir íslenskt samfélag. Ólíklegt er að við fengjum að halda þessum lögum ef við gerðumst aðilar að ESB. Takmörkunin við minnihluta eignaraðild hefur orðið til þess að afar lítið er um erlenda fjárfestingu í íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum. Öfugt við t.d. stjóriðjuna þar sem ekki hefði orðið af verkefnum ef ekki hefið komið til erlend fjárfesting þar sem okkur skorti bæði þekkingu og fjármagn þá getum við rekið íslenskan sjávarútveg án erlendrar fjárfestingar. Norðmenn reyndu að halda sínum reglum um eignarhald á norskum sjávarútvegi en fengu ekki - einungs þriggja ára undanþágu.
Hinum svokallaða hlutfallslega stöðugleika er mikið flaggað af þeim sem vilja að Ísland gerist aðili að ESB. Hann felur það í sér að ríki innan ESB halda hlutfalli sínu í veiðum úr einstökum stofnum. Þetta er vissulega mikilvæg regla og myndi skipta miklu máli ef unnt væri að semja um hana í aðildarsamningi. Norðmenn reyndu það en fengu ekki - þeir fengu einungis bókun sem hefur ekki lagalegt gildi ef ESB vill breyta reglunni. Og það eru aðilar innan ESB sem vilja breyta reglunni - við síðustu endurskoðun fiskveiðistefnunnar kom það sjónarmið fram. Í fyrsta plaggi framkvæmdastjórnarinnar sem gefið var út í lok september segir einfaldlega um hlutfallslega stöðugleikann " Other fundamentals of the existing CFP such as relative stability will also need re-examining."
Reyndar má segja að ef lögum um eignarhald á sjávarútvegsfyrirtækjum verður breytt þá er minna hald í hlutfallslega stöðugleikanum en ella vegna þess að arðurinn færi þá að stórum hluta úr landi hvort sem væri. Þær hindranir sem t.d. Bretar hafa fengið viðurkenndar vegna kvótahopps hafa lítið að segja.
Brottkast á fiski er ein regla ESB sem við getum aldrei sætt okkur við. Það er áætlað að Skotar einir hendi árlega fiski að verðmæti milli 6 og 7 milljörðum. Þetta er svipuð upphæð og skosk stjórnvöld ætla að styrkja sjávarútveg sinn um næstu þrjú árin. Það er helsta gæfa íslensks sjávarútvegs að hann þarf að standa á eigin fótum og menn verða að taka ábyrgð gerða sinna. Ríkisstyrkir fela í sér feigðina eins og dæmin sanna.
Reynslan af sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni er hörmuleg. Nægir þar að vísa til nýjustu skýrslu framkvæmdastjórnarinnar sem ég nefndi áðan. Fiskistofnar eru ofveiddir, tekjur duga ekki fyrir útgjöldum, sjávarútvegurinn er stórlega ríkisstyrktur og olíunotkun og umhverfisáhrif eru mikil.
Ég tel að ESB geri mikil mistök með sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni að því leiti að ábyrgðin er tekin frá þeim sem nýta fiskistofnana. Í þessu felst mikil forræðishyggja sem hefur snúist upp í andhverfu sína. Því miður þá eru engar líkur til að þetta breytist á næstunni eins og fram kemur í Lissabon sáttmálanum og sama má finna í nýjasta útspili framkvæmdastjórnarinnar varandi fyrirhugaða endurskoðun sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar. Þar kemur fram að framkvæmdastjórnin telur mikilvægt að viðhalda sameiginlegu fiskveiðistefnunni.
Íslensk stjórnvöld hafa þá skýru afstöðu að stjórnun og ákvarðanataka við verndun vistkerfa hafsins og nýtingu lifandi auðlinda hvíli hjá þeim ríkjum sem mestra hagsmuna eiga að gæta og ákvarðanirnar snerti með beinum hætti.
Sumir þeir sem tala mest fyrir inngöngu Íslands í ESB hafa haldið því fram að við myndum hafa mikil áhrif á sjávarútvegsstefnu sambandsins og sumir ganga jafnvel það langt að halda því fram að við myndum stjórna þar einhverju. Ég tel þetta mikla tálsýn og byggi það á margra ára reynslu í samskiptum við ESB, sérstaklega á sviði milliríkjasamninga og á alþjóðavettvangi. Það er eins hér og svo víða annarsstaðar að sá sterki hefur meira um niðurstöðuna að segja og við erum ekki að tala um neina kórdrengja samkundu. Aðrir hafa nefnt að Íslensk sjávarútvegsfyrirtæki ráði miklu í sjávarútvegi sambandsins vegna eignarhalds á evrópskum sjávarútvegsfyrirtækjum. Hið rétta er að fyrirtæki í eigu Íslendinga veiða rúmlega hálft prósent af afla sambandsins.
Ég þekki engin dæmi þess að sjálfstæð þjóð hafi af fúsum og frjálsum vilja gefið eftir svo mikilvæga auðlind sem sjávarútvegurinn er okkur Íslendingum.
Ef við gerðumst aðilar að ESB færi margt fyrirsvar fyrir Ísland á alþjóðavettvangi til sambandsins. Við höfum gömul og ný dæmi um það hversu mikilvægt það er við höldum forræðinu sjálf. Í því sambandi eru útfærslur fiskveiðilögsögunnar auðvitað lang mikilvægastar. En við höfum einnig nýrri dæmi þar sem Ísland hefur haft úrslitaáhrif á niðurstöðu mála á vettvangi hafréttarins vegna þess að við höfum talað okkar máli sjálf, átt ríka hagsmuni, haft þekkingu og höfum átt að skipa færu fólki. Innan ESB hefðum við orðið hornkerlingar sem vér viljum engar vera.
Takk fyrir.
Flutt 22.12.2008
Myth:
"Óhætt er að segja í stuttu máli að norðmenn hafi engu náð fram sem máli skiptir"
Fakt:
"Samningur Norðmanna felur í sér að þeir gangast undir sjávarútvegsstefnu ESB að loknum aðlögunartíma sem er frá einu og upp í þrjú ár. Að þeim tíma loknum verða þær reglur sem Norðmenn hafa viðhaft við fiskveiðistjórnun hluti af heildarfiskveiðistefnu ESB. Stjórnun fiskveiða í lögsögu Noregs myndi því formlega falla undir stofnanir sambandsins en lúta sömu reglum og til þessa. Með aðild kæmu Norðmenn beint að mótun sjávarútvegsstefnunnar í framtíðinni. Sem mikil fiskveiðiþjóð með mikla reynslu á sviði sjávarútvegs gætu þeir því haft mikil áhrif á þróun hennar.
Mat norskra stjórnvalda var að öll helstu markmið þeirra varðandi sjávarútvegsmál hafi náð fram að ganga og væru staðfest í aðildarsamningi þeirra. Í honum hafi núverandi fiskveiðiréttindi Norðmanna verið fest í sessi og áframhaldandi yfirráð þeirra yfir fiskimiðunum tryggð með fullnægjandi hætti. Aðildarsamningur er ígildi Rómarsamningsins og honum verður ekki breytt nema með samþykki norskra stjórnvalda."
http://www.hi.is/solofile/1009780
Ómar:
Þú gleymdir kannski að geta þess að höfundur textans sem þú birtir hér sem staðreynd er fyrrum formaður Evrópusamtakanna, Úlfar Hauksson :)
Staðreyndin er reyndar sú m.a. að Norðmenn vildu að kveðið væri á um mikilvægi reglunnar um hlutfallslega stöðugar veiðar í samningnum við Evrópusambandið til þess að tryggja að reglunni yrði ekki breytt en sambandið hafnaði þessu. Þess í stað fengu Norðmenn aðeins samþykkt að sérstök yfirlýsing fylgdi með samningnum þess efnis sem hefði haft takmarkað lagalegt gildi og ekki getað komið í veg fyrir að reglunni yrði á einhverjum tímapunkti breytt.
Og hvers vegna vildi Evrópusambandið ekki að slík trygging yrði sett í samninginn við Norðmenn? Jú, vegna þess að allt er opið á að breyta þessari reglu þegar aðstæður verða réttar eins og ég hef margoft bent á hér á þessari heimasíðu og annars staðar.
Kvótar ESB eru ríkja-kvótar, þ.e. þeim er úthlutað til ríkjanna eftir tillögum ICES Alþjóðlega hafrannsóknaráðsins sem Hafró er aðili að fyrir Ísland. Ríkin sjálf fá þessa hlutdeild til að endurúthluta hvert heima hjá sér.
Úrskurðað hefur verið að ríkin mega gera nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að ríkjakvótarnir séu það í reynd þ.e. kvótar til þegna viðkomandi ríkis en ekki annarra ríkja. Það er samsagt bannað að brjóta niður þessa skiptingu milli ríkjanna eftirá gegn þeirra vilja. -
Fiskveiðistefnan grundvallast á knýjandi þörf fyrir að vernda fiskistofnana og á rætur allt aftir til ársins 1906 þegar fyrst komu fram eindregnar kröfur um sameiginlega fiskveiðistjórnun á Norðursjó þar sem mörg ríki veiddu úr sömu stofnum.
Það er ekki ásælni eða annarleg sjónarmið að baki heldur aðeins knýjandi þörf.
Bretar sjálfur voru svo uppteknir af að berjast fyrir hefðarrétti sínum í þorksastríðinum við Ísland þeir gáfu eftir hefðarrrétt til allra ríkja sme höfð árin á undan veitt á hafsvæðinu sem félli undir bresku 200 mílna lögsöguna. Bretar beittum her til að knýja fram hefðarréttinn og hann réð því á þeirra eigin hafsvæðum. Af þeirri ástæðu geta bretar ekki kvartað þó hlutfallslegur hefðarréttur (í stuttan tíma fyrir úthlutun) ráði þeirra eign hlut í eigin miðum.
-
Í ESB takast á embættismannakerfið sem gerir sínar tillögur að ráðum ICES og pólitíska kerfið þar sem fulltrúar ríkjanna og hagsmunahópa krefjast allir meira, „bara“ fyrir sig.
Grunnurinn að ákvörðunartökukerfi ESB er hugmyndin um samstöðulýðræði og samstöðuákvarðanir að engar stórar ákvarðanir séu teknar gegn eindregnum vilja einhvers aðilanna.
Það skýrir tvennt annarsvegar hversvegna hvergi í ríkjunum 27 hefur alvarlega komið til greina að ganga úr ESB, þó við t.d. stöndum nær ein eftir í EFTA og allir hafa yfirgefið okkur, og hversvegna ákvarðanir taka þar oft langan tíma.
Þetta er grundvöllur Sambandsins og verður ekki raskað sérstaklega gegn okkur og grundvallarhagsmuna okkar eftir inngöngu í sambandið án mikilla afleiðinga fyrir sambandið í heild.
Það eru engar hugmyndir til í löndum Evrópu svo þær séu ekki bornar fram af einhverjum innan ESB - svo það að ætla elta þær til að tilgreina allt „fræðilega hræðilegt“ sem gæti gerst væri svo sannlega að æra óstöðugan.
Frá upphafi fiskveiðistefnu ESB hefur það staðið á prenti um hana hjá sambandinu, annarsvegar að:
„sameiginlegur vandi krefst sameiginlegra lausna“
og hinsvegar að:
„ólíkar aðstæður krefjast ólíkra lausna“.
Það fyrra eru grunnrök fyrir fiskveiðistefnunni sem slíkri en það síðara skýringin á afhverju allt annað stofnanna-, stjórnunar- og ákvarðanatökukerfi gildi um einstök svæði t.d. Miðjarðarhafið og Eystrasalt en gildir um hafsvæðin umhverfis BRETLAND.
- Þá nær fiskveiðistefna ESB ekki til fjölda fjarlægari lenda og eyja undir yfirráðum og/eða í eigu aðildarlandanna einmitt vegna þessara tveggja megin raka. Dæmi eru t.d. eyjur Frakka í Karbískahafinu.
Þ.e. ef ekki er um sameiginlegan vanda að ræða er forsenda sjálfrar stefnunnar brostinn - það þurfum við hinsvegar sjálf að bera fram, ESB veikir ekki sjálft sinn málflutning.
Á eigin grunnforsendum ESB væri það því byggt að krefjast viðurkenningar á að Ísland væri sérstakt hafsvæði og vandi þess væri ekki hluti af sameiginlegum vanda ESB-ríkjann og hér ættu því að gilda sérstök sjónarmið og sérstakar lausnir enda sérstök viðfangsefni.
Þess utan værum við ekki illa stödd innan fiskveiðistefnu ESB án neinna viðurkenninga á sérstöðu, vegna hefðarreglunnar og ríkja-kvótakerfisins sem tryggir að halda má kvótanum hjá þegnum ríkisins sem fær hann; og vegna þess að við megum sjálf setja strangari reglur en ESB setur; og vegna þess að við myndum sjálf annast bæði rannsóknir og eftirlit með Íslandsmiðum.
Um deiliastofna myndum við að sjálfsögðu deila við ESB-ríki innan ESB og við það yrði ytri afstaða ESB gagnvart Íslandi allt önnur en nú er þar sem okkar sjónarmið koma ekki við sögu fyrr en utan ESB. Mál væri ekki útkljáð milli ESB annarsvegar og Íslands hinsvegar heldur milli allra ríkjanna sem málið snerti innan ESB.
Eftir sem áður gættum við okkar hagsmuna og berðumst fyrir okkar hlut og deildum við hin ríkin - innan ESB
Hin svokallaða regla Evrópusambandsins um hlutfallslega stöðugar veiðar,eða hefðarréttur eins og Helgi Jóhann kýs að kalla það felur í sér enga tryggingu fyrir því að aflaheimildir við Ísland yrðu áfram í höndum Íslendinga (gleymum því ekki að yfirstjórn sjávarútvegsmála við Ísland færist óumdeilt til stofnana sambandsins og þar með yfirráðin yfir auðlindinni í kringum landið) enda er allt opið á að reglunni verði breytt og hún afnumin strax og aðstæður leyfa. Þetta kemur mjög skýrt fram í svokallaðri Grænbók framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins frá 2001 á bls. 24. Þar segir orðrétt:
„When the structural problems of the fisheries sector have been addressed and the economic and social situation within the sector has become more stable, it may be possible to reconsider the need to maintain the relative stability principle and the possibility of allowing market forces to operate in fisheries as in the rest of the EU economy.“
Þetta var ágætisræða hjá Eiríki að flestu leyti og kom vel til skila þeim sjónarmiðum og áhyggjum sem menn innan greinarinnar virðast flestir hafa.
Tvennt þó. Ég hygg að áhyggjur af því að reglan um hlutfallslegan stöðugleika verði afnuminn þótt það séÍslendingum á móti skapi séu að mestu óþarfar. Ekki veit ég til að sambandið hafa nokkurn tíma gengið slíkum hætti þvert að gríðarstóra hagsmuni eins aðildarríkis. Þetta er fræðileg hætta, en ekki raunveruleg.
Hins vegar saknaði ég svolítið að meira væri spunnið út frá efni fundarins og tilgreint hvað varðandi auðlindirnar (annað en hið stóra orð "yfirráð") þyrfti að leggja áherslu á ef til þess kæmi að við fetuðum þennan stíg.
Ef ESB hefði illan ásetning í okkar garð hefði það miklu minni afleiðingar fyrir það að gera okkur hið illa núna utan ESB en innan ESB eftir aðild þar sem sambandið grundvallast á samstöðu og að aldrei sé farið gegn grundvallarhagsmunum aðildarríkis. Það er stofnað til að viðhalda friði í Evrópu.
Ef útí það er farið höfum við enga tryggingu fyrir því að Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna úthluti ekki Ísland Bretum til eignar á morgun. - Öryggisráðið hefur áður gert eitt og annað í þá veru en það sem þið ætlið ESB hefur aldrei gerst og brýtur gegn grundvelli sambandsins sjálfs, þeim grundvelli sem allt sambandið og tilvist þess er byggð á.
Vegna áherslu Pawel á að flokka ESB-reglur í annars vegar,,fræðilegar" og hins vegar ,,raunverulegar" hættur fyrir Íslendinga í ESB, þá væri vel þegið ef hann myndi segja okkur hinum hvaða reglur ESB falla í hvorn flokkinn. Við getum þá í kjölfarið hætt að eyða tíma okkar og orku í þessi ,,fræðilegu" atriði, og einbeitt okkur að ,,raunverulegu" hættunum
Voru viðbrögð ESB-landanna vegna innlánatrygginga Icesave ,,raunveruleg" eða ,,fræðileg"?
Benedikt, þetta „fræðilega hræðilega“ eru sjalndast hættur sem stafi af reglum ESB heldur hvaða hræðilegu reglur gætu fræðilega verið settar seinna. - Svona eins og að fræðilega getur logtstein hitt þig. - Svo langt seilast LÍÚ menn í rökstuðningi sínum að leiða það fram sem rök að fræðilega gæti reglum seinni verið breytt og þá þvert á grunnforsendur sem Sambandið byggir á og þvert á öll hugsanleg fordæmi um það.
--
Frá upphafi fiskveiðistefnu ESB hefur það staðið á prenti um hana hjá sambandinu, annarsvegar að:
----„sameiginlegur vandi krefst sameiginlegra lausna“
og hinsvegar að:
-----„ólíkar aðstæður krefjast ólíkra lausna“.
Það fyrra eru grunnrök fyrir fiskveiðistefnunni sem slíkri en það síðara skýringin á afhverju allt annað stofnanna-, stjórnunar- og ákvarðanatökukerfi gildi um einstök svæði t.d. Miðjarðarhafið og Eystrasalt en gildir um hafsvæðin umhverfis BRETLAND.
- Þá nær fiskveiðistefna ESB ekki til fjölda fjarlægari lenda og eyja undir yfirráðum og/eða í eigu aðildarlandanna einmitt vegna þessara tveggja megin raka. Dæmi eru t.d. eyjur Frakka í Karbískahafinu.
Þ.e. ef ekki er um sameiginlegan vanda að ræða er forsenda sjálfrar stefnunnar brostinn - það þurfum við hinsvegar sjálf að bera fram, ESB veikir ekki sjálft sinn málflutning.
Á eigin grunnforsendum ESB væri það því byggt að krefjast viðurkenningar á að Ísland væri sérstakt hafsvæði og vandi þess væri ekki hluti af sameiginlegum vanda ESB-ríkjann og hér ættu því að gilda sérstök sjónarmið og sérstakar lausnir enda sérstök viðfangsefni.
Evrópusambandssinnar segja að regla Evrópusambandsins um svokallaðar hlutfallslega stöðugar veiðar eigi að tryggja okkur Íslendingum allan kvóta á Íslandsmiðum jafnvel þó Ísland yrði hluti af sambandinu. Raunveruleikinn er þó talsvert annar, nákvæmlega engin trygging er í þessari reglu.
Í fyrsta lagi er hægt að breyta reglunni hvenær sem er í ráðherraráði Evrópusambandsins og til þess þyrfti ekki samþykki Íslendinga þar sem ekki er þörf á einróma samþykki og vægi Íslands yrði einfaldlega sáralítið þar eins og annars staðar í stofnunum sambandsins. Um er að ræða tímabundið fyrirkomulag sem allt er opið á samkvæmt orðum framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins sjálf að breyta þegar aðstæður leyfa.
Í annan stað er þessi blessuð regla hvergi skjalfest. Hún er hvorki skjalfest í sáttmálum Evrópusambandsins, samningum um innlimun einstakra ríkja eða annarri lagasetningu sambandsins. Fyrir vikið hefur hún nákvæmlega enga lagalega þýðingu. Í raun er þannig aðeins um að ræða ákveðna munnlega vinnureglu hjá Evrópusambandinu.
Er þetta tryggingin sem við eigum að hafa vegna auðlindinni á Íslandsmiðum?? Gleymum svo ekki að algerlega óháð þessu mun yfirstjórn sjávarútvegsmála við Ísland, og þar með um leið yfirráðin yfir auðlindinni, færast til stofnana Evrópusambandsins. Nokkuð sem í reynd er svo sannarlega miklu alvarlegra mál.
Gott og vel Hjörtur, geturðu þá gefið mér hvert þitt mat sé á líkum að ef Ísland gengur Í ESB verði reglan um hlutfallslegan stöðugleika verði afnuminn ÞVERT Á vilja Íslendinga?
Þinnst þér það a) mjög ólíklegt b) ólíklegt c) hvorki né d) líklegt eða e) mjög líklegt?
Mitt svar er : a),
Mín rök fyrir því svari eru: ESB hefur aldrei lagst með svo sterkum hætti gegn svo víðtækum hagsmunum eins aðildarríkis.
Þið sem lesið þessa ræðu Friðriks verðið að gera ykkur grein fyrir einu. Það er ekki sjálfgefið að hagsmunir almennings fari saman með hagsmunum þeirra aðila sem nú skipa LÍÚ. Ég skil og virði áhyggjur LÍÚ, en ekki láta ykkur detta í hug að þeir séu að hafa áhyggjur af hag þjóðarinnar líkt og þeir láta ávalt í skína. LÍÚ ber fyrir brjósti fjárhagslegan hag sinna félagsmanna, og það er bara gott og eðlilegt.
Öll viljum við að góð og öflug sjávarútvegsfyrirtæki þrífist á Íslandi. Markmið LÍÚ er hins vegar að bæta hag núverandi sjávarútvegsfyrirtæki. Best er þegar hagsmunir þessara "okkar" og "þeirra" fer saman. Það er hins vegar alls ekki að svo sé, og reyndar ætla ég að fullyrða að oftar en ekki eru hagsmunir almennings og hagsmunir núverandi eigenda sjávarútvegsfyrirtækja fari saman. Tökum dæmi:
Semji Ísland við ESB, þá er ljóst að við munum reyna að ganga lengra en bretar í að tryggja þjóðarhagsmuni íslendinga af þeim veiðum sem stundaðar eru innan íslenskrar landhelgi. Þá koma til álita reglur líkt og að ákveðið hlutfall afla sé landað á Íslandi eða til úrvinnslu á Íslandi og að áhafnir séu skipaðar íslenskum þegnum. Þarna er um að ræða augljósan hag þjóðarinnar - sérstaklega hvað varðar atvinnulíf á landsbyggðinni. Aðilar LÍÚ hafa hins vegar ekki hag að því að slíkar reglur séu settar. Þar vilja menn eiga þann kost að sigla með allan afla fersk-frystann úr landi og möguleg að ráða það vinnuafl sem hagkvæmast er að ráða hverju sinni.
Hægt er að taka fjölmörg önnur dæmi og bið ég ykkur fyrst og fremst um að kynna ykkur málin, en ekki gleypa við áróðri andstæðinga ESB. Við íslendingar skilgreinum okkur sem sjávarútvegsþjóð. Sjávarútvegur er okkar mikilvægasta atvinnugrein. Við erum hins vegar ekki "Samherjaþjóð" og sjálfsmynd þjóðarinnar endurspeglast ekki í Samherja (Samherji er hins vegar vissulega fyrirtæki sem við getum verið stollt af). Staðreyndin er hins vegar sú að ef Samherji veiðir ekki fiskinn, þá gerir einhver annar það. Við erum því ekki háð hagsmunum einstakra fyrirtækja, og eigum að meta sjávarútvegsmálin út frá því hvernig þeim er best fyrirkomið til hagsbóta fyrir land og þjóð.
Notum því tækifærið NÚNA til að móta okkur stefnu varðandi hvernig við teljum að sjávarútvegur okkar þjóni best landi og þjóð. Skilgreinum hvaða skilyrði þarf að uppfylla út frá OKKAR hagsmunum, en ekki út frá hagsmunum núverandi félagsmanna LÍÚ. Hlustum á LÍÚ - enda er þar mikil þekking og reynsla - en göngum svo til samninga við ESB um það fyrirkomulag sem okkur hugnast á okkar forsendum. Innan ESB getum við í framhaldinu beitt okkur og miðlað af okkar reynslu og þekkingu. Þannig getum við ekki aðeins byggt upp öflugan íslenskan sjávarútveg, heldur haft áhrif á stefnu sjávarútvegsmála í Evrópu. Það er nauðsynlegt að rödd þjóðar þar sem sjávarútvegur skiptir öllu máli heyrist og sé hávær við það borð þar sem ákarðanir um evrópskan sjávarútveg eru teknar.
Reyndi að tippexa yfir fjölmargar málvillur í síðust athugasemd, en það virðist ekki skila sér á milli tölva... verð því að muna að lesa yfir það sem ég skrifa næst :) (SORRY) Held þó að efnið ætti að komast til skila...
Pawel:
Ég skal spyrja þig á móti: Ert þú s.s. reiðubúinn að ganga í Evrópusambandið í þeirri von að þessari reglu verði ekki breytt án þess að hafa neina tryggingu fyrir því? Þarf ég að minna þig á það hversu gríðarlegir hagsmunir eru í húfi?
Es. Er húsið þitt tryggt?
Ræða Friðriks birtist undir þessum lið - Pistlar - fyrir mistök. Hún er aðgengileg á öðrum stað á vefnum ásamt ýmsum öðrum ræðum sem hafa verið fluttar á opnum fundum Evrópunefndar eins og fram kemur í frétt á forsíðu vefsins í dag.
Vegna þeirra líflegu umræðna sem hér hafa skapast verður þessi færsla hins vegar ekki tekin út, heldur fær hún að lifa.
Af svari þínu að dæma, skilst mér að þú teljir það þrátt fyrir allt ekki ýkja líklegt að reglunni um hlutfallslegan stöðugleika verði breytt þvert á vilja Íslands. Miðað við að þú hafir hingað til ekki farið mjúkum höndum um ESB þá býst ég ekki við að þú hefðir legið á þeirri skoðun þinni ef þú teldir það LÍKLEGT að íslensk fiskimið yrðu afhent útlendingum með einfaldri atkvæðagreiðslu í ráðherraráðinu.
Þetta segir mér að þú gerir þér grein fyrir að slík atburðarrás sé ólíkleg (jafnólíkleg og sú að hús brenni) en þú viljir samt hafa einhverja tryggingu fyrir að þetta muni ekki eiga sér stað. Tryggingin felst í því að við munum auðvitað segja okkur úr Evrópusambandinu ef það treður á okkur í helsta hagsmunamáli okkar. Trúverðug hótun um það ætti að vera meira en nóg til að slíkt yrði ekki reynt.
Seinasta svar var vitanlega ætlað Hirti. Það koma ekki nægilega skýrt fram.
Eftirfarandi er úr skýrslu formanns og varaformanns auðlindahópsins. Þar eru dregnir sama kostir og gallar einstakra atriða sem þarf að taka afstöðu til ef farið er í aðildarviðræður.
Bæði er um að ræða fræðilega og tæknilegar þætti um sjávarútvegsstefnu ESB Formennirnir óska eftir athugasemdum við efni skýrslunar sem líklega verður það skjal sem lagt verður fyrir landsfundinn um þetta mál. Ég hvet menn til að setja fram athugasemdir þar.
"Þar að auki hafa formaður og varaformaður auðlindahópsins tekið saman vinnuskjal um kosti og galla hinnar sameiginlegu sjávarútvegsstefnu ESB og hver áhrif aðildar yrði á fyrirkomulag sjávarútvegs hérlendis. Í vinnuskjalinu er gerð grein fyrir meginatriðum hinnar sameiginlegu sjávarútvegsstefnu ESB, þvínæst fer nokkuð hraðsoðin lýsing á kostum og göllum sjávarútvegsstefnunnar samkvæmt viðhorfum hagsmunaðila, þar á eftir eru eftirfarandi þættir sérstaklega skoðaðir: Meginreglan um hlutfallslegan stöðugleika, veiðiréttur, ákvörðun heildarafla, sjávarspendýr, alþjóðlegir fiskveiðisamningar og fiskveiðisamningar við ríki utan ESB, brottkast, kvótahopp, eftirlit með veiðum, íslenska kvótakerfið og viðhald þess, sérstök stjórnunarsvæði og hvort einhverjar sérlausnir séu í boði fyrir Íslendinga. Í lokin er svo fjallað um hugsanlegar breytingar á sameiginlegu fiskveiðistefnunni auk þess sem vikið er örfáum orðum að áhrifum Lissabonsáttmálans á hina sameiginlegu sjávarútvegsstefnu. Hópurinn óskar sérstaklega eftir athugasemdum við efni vinnuskjalsins. Allar ábendingar eru þegnar.
Reiknað er með að auðlindahópurinn ljúki störfum fyrir miðjan janúarmánuð."