Grein Economist um sjávarútvegmál sem ber saman ESB og Ísland í þessum málum er vægast sagt fróðleg lesning. Ofveiði, ríkisstyrkir, falsaðar veiðiskýrslur, brottkast, ólögleg net. Allt virðist vera í kalda koli á þeim bæ. Eftirlit og viðurlög við brotum eru í mýflugumynd. Vægi fiskveiða er afar lítið í efnahag flestra landa ESB (minna en 1%) og póltískur áhugi á þeim málum takmarkaður. Þröngir hagsmunahópar ráða miklu og torvelda umbætur.
Talið er að 88% af fiskistofnum ESB landa séu ofveiddir. Skip frá ESB fara til u.þ.b 15 smáþjóða víða um heim til að bæta sér upp þá aflarýrnun sem þeir hafa orðið fyrir á heimamiðum vegna ofveiði.
Þegar vísindamenn koma með tillögur um kvóta eru þær oft auknar allt að 50% hjá embættismönnum. Síðan er iðulega veitt umfram heimildir og aflaskýrlsur falsaðar. Íslenska kerfið er talið mun betra að öllu leyti og hvetur blaðið ESB til að taka okkur til fyrirmyndar.
Hvort og hvenær ESB tekur upp ábyrgari stefnu í sjávarútvegsmálum hlýtur að vera mikið áhyggjuefni Íslendinga ef við förum þar inn. Ein hrollvekjan er sú að embættismenn auki kvótann svo að hægt sé að flýta endurgreiðslu á skuldum Íslands erlendis. Áhrif okkar verða nánast engin og hagsmunir annara munu stjórna miklvægustu auðlindum okkar.
Bretar reyndu að setja skilyrði um kvótaeign og veiðar til að missa ekki auðlindina í hendur annara þjóða. Evrópudómstóllin ógilti þetta og niðurstaðan var mun slappari reglugerð sem auðvelt er að fara framhjá.
ESB mun lítinn áhuga hafa á varanlegum undanþágum frá sínum reglum eins og Norðmenn komust að þegar þeir sóttu um. Ef Ísland fer í viðræður við ESB mun Samfylkingin verða að samþykkja niðurstöðurnar, annað væri pólitískt sjálfsmorð. Talað verður um glæsilega samninga með ávinning fyrir alla en niðurstaðan verður samt þessi. Hugmyndir um að Íslandi breyti ESB innan frá eru vægast sagt afar hæpnar. Nánast brandari.
Er komið fram hver samningsmarkmið Samfylkingarinnar eru? Undirritaður hefur hvergi séð þau og efast um að þau séu til. Samfylkingin þorir ekki að birta slíkt plagg því að þeir vilja fara með allar dyr opnar inn þessar viðræður til að tryggja að niðurstaðan verði innganga Íslands í ESB. Trúarbrögð en ekki hagsmunagæsla fyrir hönd Íslands munu ráða ferðinni.
Þórður Birgisson
Birgir Örn Steingrímsson
Fyrst þið spyrjið um afstöðu Samfylkingarinnar, þá langar mig að benda ykkur á að í skýrslunni "Tengsl Íslands og Evrópusambandsins" frá Forsætisráðuneytinu frá mars 2007 skrifa Samfylkingarmennirnir Össur og Björgvin;
-------
"Ein mikilvæg niðurstaða þessarar skýrslu er að samkvæmt núverandi reglum ESB munu veiðiheimildir í íslenskri lögsögu falla í hlut Íslendinga, með hliðsjón af reglunni um hlutfallslegan stöðugleika sem byggist á sögulegri veiðireynslu. Sú regla hefur verið og er enn sá grunnur sem sameiginlega sjávarútvegsstefnan byggir á. Við vinnu skýrslunnar kom ekkert í ljós sem bendir til að það breytist.
Ekki er síður mikilvægt úr rannsókn nefndarinnar að enga undanþágu þarf til að tryggja að Ísland hefði forræði á úthlutun kvóta í íslenskri lögsögu. Söguleg veiðireynsla annarra þjóða miðast „við nýlegt tímabil sem gæfi eðlilega mynd af veiðum undanfarin ár.“ Þar sem ekkert ríkja Evrópusambandsins hefur veitt svo neinu nemur í íslenskri landhelgi undanfarna þrjá áratugi þarf enga undanþágu til að tryggja forræði okkar á veiðum í lögsögu landsins. Reglur Evrópusambandsins mæla skýrt fyrir um það. Ráðleggingar íslenskra vísindamanna um leyfilegt heildarmagn á Íslandsmiðum yrðu sömuleiðis áfram grundvöllur á ákvörðun um heildarkvóta. Af hálfu Íslands ætti því vel að vera hægt í aðildarviðræðum að staðfesta til frambúðar með sérstökum hætti að Ísland hafi yfirráð yfir úthlutunum veiðiheimilda úr staðbundnum stofnum í íslenskri lögsögu. Í þessu samhengi er rétt að undirstrika að aðildarsamningur hefur sömu
réttarstöðu og sáttmálar ESB.
Samkvæmt reglum Evrópusambandsins getur sérhvert ríki tekið ákvörðun um hvernig þeim veiðiheimildum sem því falla í skaut er ráðstafað. Aðildarríkin sjálf annast eftirlit í sinni lögsögu og hægt er að gera kröfu um að sjávarútvegsfyrirtæki hafi raunveruleg og efnahagsleg tengsl við það landsvæði sem reiðir sig á veiðarnar. Margs konar leiðir eru því til staðar svo hægt megi koma í veg fyrir svokallað kvótahopp. Við aðild að Evrópusambandinu gætu veiðimöguleikar íslenskra útgerðarfyrirtækja jafnframt aukist í krafti tvíhliða samninga sem ESB gerir um veiðiheimildir við strendur fjölmargra ríkja.
Að öðru leyti má gera ráð fyrir að aðild Íslands að ESB verði til að styrkja íslenskan sjávarútveg og auka samkeppnishæfni hans."
--------
Í ljósi þessara skrifa er ljóst að þrátt fyrir að Evrópusambandið myndi úthluta meira en Hafró legði til, þá væri engin skylda fyrir okkur Íslendinga að stunda ofveiði - stjórnvöld á Íslandi sjá um að úthluta kvótanum áfram til íslenskra útgerða eins og við viljum, og við getum haldið eftir hluta af kvótanum ef okkur finnst Evrópusambandið úthluta of miklu. Það verða engar kvaðir settar á Íslendinga að stunda ofveiði.
Úlfar Hauksson skrifar:
_____
"Ef Íslendingar sækja um fulla aðild að Evrópusambandinu er ljóst að hlutfallslegi stöðugleikinn myndi tryggja að svo til allur sá kvóti, sem heimilt yrði að taka úr sjó við Ísland, félli okkur í skaut. Í norska aðildarsamningnum - frá 1994 - er meginreglan sú að aflahlutdeild ESB innan norskrar lögsögu og öfugt er byggð á sögulegri veiðireynslu áranna 1989 til 1993. Í samningnum er kveðið á um að samningsaðilar mega hvorki auka sókn í vannýtta stofna í lögsögu hvor annars, né auka veiðar á þeim tegundum sem ekki sæta ákvörðun um leyfilegan hámarksafla. [...] og í sameiginlegri yfirlýsingu var áréttuð nauðsyn þess að tryggja hagsmuni þeirra svæða sem háð eru fiskveiðum. Með sameiginlegu yfirlýsingunni og áliti Evrópudómstólsins töldu Norðmenn tryggt að þeir gætu komið í veg fyrir „kvótahopp.“
_____
Við Samfylkingarfólk höfum engar áhuga á því að gefa eftir snefil af fiskveiðiauðlindinni - bara til að hafa það á hreinu.
Það er eiginlega alveg stórmerkilegt að margir helztu talsmenn Evrópusambandsaðildar sem tjáð hafa sig á þessari ágætu heimasíðu skuli vera samfylkingarfólk en ekki sjálfstæðismenn og þá gjarnan einnig félagar í Evrópusamtökunum og þá jafnvel stjórnarmenn þar eins og Jónas Tryggvi :)
Annars minni ég bara á að reglan um svokallaðar hlutfallslega stöðugar veiðar, sem Evrópusambandssinnar segja að eigi að tryggja að Íslendingar fengju úthlutað öllum kvóta við Ísland, er einungis tímabundin ráðstöfun út frá byggðasjónarmiðum sem má breyta, og allt er opið á að breyta þegar félagslegar og efnahagslegar aðstæður leyfa, á tiltölulega einfaldan hátt í ráðherraráðinu og til þess þyrfti ekki samþykki okkar Íslendinga þó við værum í Evrópusambandinu þar sem einhliða samþykki er ekki nauðsynlegt auk þess sem vægi okkar innan ráðsins yrði afar lítið eins og annars staðar innan þess. Þetta kemur mjög skýrt fram í svokallaðri Grænbók framkvæmdastjórnar sambandsins frá 2001 bls. 24. Þar segir orðrétt:
„When the structural problems of the fisheries sector have been addressed and the economic and social situation within the sector has become more stable, it may be possible to reconsider the need to maintain the relative stability principle and the possibility of allowing market forces to operate in fisheries as in the rest of the EU economy.“
M.ö.o. er ljóst að nákvæmlega engin trygging felst í umræddri reglu fyrir einu eða neinu. Gleymum svo ekki að yfirstjórn sjávarútvegsmála við Ísland færðust til stofnana Evrópusambandsins og þar með yfirráðin yfir auðlindinni.